Wycieczka po gminie Gryfów Śląski

Ratusz i zabytkowe kamienice Gryfowa Śląskiego Pierwszy ratusz w Gryfowie Śląskim powstał w 1276 roku jako drewniana budowla handlowa. Murowany ratusz zaczęto wznosić w 1524 roku. W kolejnych wiekach był wielokrotnie niszczony i odbudowywany. Do dziś zachowały się m.in. sklepienia, mansardowy dach oraz kamienna tablica z 1624 roku, upamiętniająca budowę wieży przez burmistrza Steudnera.

W 1929 roku spłonęła wieża ratusza – nowa została wykonana w technologii żelbetowej, jednej z pierwszych tego typu na Dolnym Śląsku. Na północnej ścianie znajduje się także tablica z 1982 roku, poświęcona żołnierzom polskim poległym w II wojnie światowej. Mieszczańskie kamieniczki w Gryfowie to murowane domy z łamanego kamienia, rozbudowane w głąb działek. Ich obecny wygląd to efekt barokowej przebudowy w XVIII wieku – zrezygnowano wtedy z podcieni, wprowadzono żelazne kraty i dekoracyjne portale.

Ciekawostką architektoniczną jest barokowy wykusz narożny przy ul. Bankowej i Felczerskiej. W kamienicy Rynek 33, należącej niegdyś do rodziny Kluge, w 1875 roku przebywał generał-feldmarszałek Helmut von Moltke wraz ze sztabem. Obecnie mieści się tam Centrum Informacji Turystycznej.

Zakole Kwisy jest bardzo malownicza częścią Gryfowa Śląskiego. Dominującym elementem architektonicznym jest most nad Kwisą. Oficjalnie oddano do użytku 15 maja 1855 roku. Symbolicznego otwarcia dokonały dwie pary nowożeńców, które jako pierwsze przeszły przez nową przeprawę. Budowę rozpoczęto z myślą o nowej drodze do Frydlantu i Żytawy oraz z powodu złego stanu starego mostu. Wykonawcą był Tomas Hasler, a do budowy użyto granitu z Młyńska. Inwestycja wymagała przebudowy części miasta – m.in. zmieniono bieg ulicy Sanatoryjnej i wyburzono kilka domów po obu stronach rzeki.

W 1945 roku most został wysadzony przez wycofujące się wojska niemieckie. Odbudowany i użytkowany przez dekady, przeszedł generalny remont w latach 2009–2010. Prace objęły m.in. wzmocnienie konstrukcji, wymianę nawierzchni, balustrad i chodników. Koszt modernizacji wyniósł 3 mln zł, a środki pochodziły z budżetu województwa. Na czas remontu, dzięki zaangażowaniu władz lokalnych i wojska, zbudowano tymczasowy most o nośności do 20 ton.

Obecnie odnowiony most jest nie tylko ważnym elementem komunikacyjnym, ale także jednym z charakterystycznych symboli miasta, chętnie fotografowanym przez mieszkańców i turystów.

Park przy ulicy Partyzantów, potocznie nazywany przez mieszkańców „Patelnią”, a historycznie Parkiem Prentzela. Urokliwe miejsce blisko gryfowskiego rynku, które wkrótce przejdzie kompleksową modernizację.  Prace obejmą m.in.: przebudowę głównej alejki parkowej z bramami wjazdowymi, nowy układ ścieżek rekreacyjnych, taras widokowy z widownią oraz scenę renowację historycznych elementów – mostku, muru i ogrodzenia, stylizowane oświetlenie na wzór XIX-wiecznych latarni, rewitalizację zieleni, modernizację suchego cieku wodnego, nowe ławki, kosze i poidełka, uzbrojenie terenu w potrzebne przyłącza. Planowany termin zakończenia prac to maj 2026.

Willa Winklerów, wzniesiona w 1888 roku, to historyczny budynek będący dawną rezydencją rodziny Winkler, właścicieli Zakładów Odzieżowych Greiff-Werze. Murowana, piętrowa willa o kwadratowym planie wyróżnia się trzykondygnacyjnymi ryzalitami, wieżyczkami oraz charakterystycznym dachem w stylu neomanieryzmu niderlandzkiego i neobaroku francuskiego, zachwyca walorami architektonicznymi i historią.

Wewnątrz ściany zdobią malowidła autorstwa Josepha Langera, znanego konserwatora dekoracji ścian w Kościele Pokoju w Świdnicy oraz w Auli Leopoldińskiej we Wrocławiu. Willa była miejscem zamieszkania właścicieli i funkcjonowała jako siedziba zakładów odzieżowych, które po wojnie przejęły wojska radzieckie, a następnie Polska Komisja Likwidacyjna. Po wojnie w budynku utworzono przedszkole pracownicze zarządzane przez Zakłady Odzieżowe Gryfex, z zachowaną zgodą na wywiezienie wyposażenia przez właścicieli przed wojną.

Po upadku zakładów Gryfex, budynek został przekazany miastu i od 1994 roku służy jako Przedszkole Publiczne w Gryfowie Śląskim. Wnętrza zdobią bogate ornamenty, kolumny i dekoracje stropów. Przedszkole dysponuje osiemoma oddziałami, w tym jednym żłobkowym i dwoma zerówkowymi, z przestronnymi salami wyposażonymi w pomoce dydaktyczne, zabawki, sprzęt audiowizualny oraz estetyczne wnętrza, które są wspólnie aranżowane przez nauczycielki i dzieci. Zabudowa otoczona jest zielenią i ogrodem, a plac zabaw wyposażony w różnorodne urządzenia zapewnia bezpieczną przestrzeń do ruchu i zabawy. Budynek, usytuowany blisko parku, stanowi unikatowy przykład zabytkowej architektury i stanowi ważny element lokalnej tożsamości.

Pumptrack przy ul. Młyńskiej  w Gryfowie Śląskim (za siedzibą Miejsko Gminnego Ośrodka Kultury) przygotowany został z myślą o miłośnikach rowerów, rolek, deskorolek oraz hulajnóg. To nowoczesny i dynamiczny obiekt, który cieszy się dużą popularnością wśród młodzieży w naszym mieście. Konstrukcja pumptrack`u została zaprojektowana tak, aby zapewnić optymalne warunki do jazdy i rozwijania umiejętności technicznych, zarówno dla początkujących, jak i bardziej zaawansowanych użytkowników.

Obiekt składa się z serpentynowatych zakrętów, wzniesień i dołków, które umożliwiają płynne wykonywanie nawrotów bez konieczności pedałowania, dzięki czemu jazda jest bardziej płynna, a trening bardziej efektywny. Całość została wykonana z wysokiej jakości materiałów, gwarantujących trwałość i bezpieczeństwo podczas użytkowania. Pumptrack znajduje się w bliskim sąsiedztwie parku, w otoczeniu zieleni, co sprzyja komfortowi i bezpieczeństwu użytkowników.

Dla dzieci i młodzieży jest to świetna okazja, by aktywnie spędzić czas na świeżym powietrzu, rozwijając umiejętności równowagi, koordynacji i szybkości reakcji. Obiekt jest dostępny dla wszystkich, niezależnie od poziomu zaawansowania, a korzystanie z niego jest darmowe. Pumptrack to także miejsce spotkań społeczności, które sprzyja integracji i wspólnej pasji do sportu.

Realizacja pumptracku przy ul. Młyńskiej wpisuje się w politykę wspierania aktywnego stylu życia i promowania zdrowego spędzania wolnego czasu w Gryfowie Śląskim. To inwestycja, która przynosi korzyści nie tylko rekreacji, ale także rozwojowi lokalnej turystyki i sportu miejskiego. Zapraszamy wszystkich mieszkańców i odwiedzających do korzystania z tej nowoczesnej atrakcji i czerpania radości z jazdy na rowerze, rolkach, deskorolce czy hulajnodze.

Dworzec kolejowy w Gryfowie Śląskim to historyczny obiekt, który od lat pełni ważną rolę w lokalnym transporcie. Pierwotnie wybudowany w XIX wieku, stanowił kluczowy węzeł komunikacyjny dla mieszkańców i podróżnych. Stacja jest odnowiona, a ilość połączeń zwiększona. Aktualnie na linii obsługiwane są regularne połączenia zarówno lokalne, jak i regionalne, głównie do Jeleniej Góry i Wrocławia.

Największą atrakcją jest reaktywacja połączeń do Świeradowa-Zdroju, dzięki czemu mieszkańcy i turyści mogą ponownie korzystać z transportu kolejowego na tej trasie. To odnowione połączenie umożliwia wygodne i ekologiczne podróże, otwierając nowe możliwości rozwoju regionu oraz zachęcając do turystyki uzdrowiskowej. Dworzec w Gryfowie Śląskim, staje się nowoczesną bramą do okolic regionu Pogórza Izerskiego i nie tylko.

M-GOK w Gryfowie Śląskim to instytucja kultury działająca od 2000 roku, która w marcu 2025 przeszła gruntowną modernizację. Dawniej pełnił funkcje związane z przemysłem i kulturą, stanowiąc ważną przestrzeń dla mieszkańców.  Budynek wchodził w skład zakładów przemysłu odzieżowego. Historycznie mieściła się w nim również biblioteka. Obecnie dzięki rewitalizacji zyskał funkcjonalne, dostępne i nowoczesne wnętrze, które ponownie tętni życiem kulturalnym. Ośrodek działa przy ulicy Kolejowej 33 A – organizując wystawy, koncerty, warsztaty, spektakle oraz wspierając rozwój dzieci i młodzieży poprzez kółka zainteresowań i projekty interdyscyplinarne. Za budynkiem znajduje się pumptruck. MGOK znajduje się w Gminnej Ewidencji Zabytków.

Miejsce wypoczynku w centrum miasta. Na jego terenie znajduje się malowniczy staw, którego częstym gościem są kaczki. Od niedawna funkcjonuje automat, który pozwala dać ptakom właściwe dla nich pożywienie za drobna opłatą – niesamowita frajda dla najmłodszych! Park im. Adama Mickiewicza został założony z okazji 100-lecia nadania praw miejskich Gryfowowi Śląskiemu (1242 r.) .

W parku znajdował się pomnik żołnierza, którego cokół zachował się do dnia dzisiejszego.
Niemieckie napisy wykute na nim w języku polskim brzmią:

Majątki giną lub przepadną
Klany i Rodziny wymierają
Lecz na pewno pozostanie
Chwała Czynów Zmarłych

Obecnie park jest miejscem wypoczynku i relaksu dla mieszkańców i turystów, oferując im kontakt z naturą. 

Blisko centrum Gryfowa Śląskiego mieści się siedziba Biblioteki Publicznej. Instytucja oprócz bogatego księgozbioru organizuje w galerii ECKI wystawy artystyczne, spotkania z artystami oraz organizuje liczne wydarzenia dla dzieci. W siedzibie instytucji znajduje się mała izba muzealna prowadzona przez Towarzystwo Miłośników Gryfowa. Warto ją odwiedzić w godzinach pracy instytucji, aby obejrzeć zgromadzone eksponaty przedstawiające historię miasta.

Kościół pw. św. Jadwigi Śląskiej to historyczna perełka Gryfowa Śląskiego — gotycko-renesansowa budowla, która przetrwała pożary i reformacje, a jej najcenniejszymi elementami są oryginalne sgraffita, imponujący ołtarz z 1606 r. oraz epitafium Schaffgotschów. Obiekt warto odwiedzić zarówno dla jego historii, jak i artystycznego dziedzictwa regionu.
Charakterystyczne dla światyni jest sklepienie z dekoracją sgraffitową, przygotowane w latach 1550–1557 przez Dominica Dipara i Johannesa Dalbora. Główny ołtarz pochodzi z 1606 r., wykonany w stylu gotyckiego szafiastego retabulum, przedstawia sceny Męki Pańskiej i symbolikę cnót – cierpliwości, nadziei, sprawiedliwości. Monumentalne renesansowe epitafium rodu Schaffgotschów z 1545 r. znajduje się w kaplicy grobowej, to jedno z nielicznych tego typu dzieł na Dolnym Śląsku.

Sztuczny zbiornik na rzece Kwisie, który utworzono poniżej Gryfowa Śląskiego w 1924 roku. W zbiorniku można pomieścić 12,4 mln m³ wody. Celem budowy (który jest realizowany po dziś), była retencja oraz produkcja energii elektrycznej. W obrębie jeziora znajduje się kilka atrakcji turystycznych. Z perspektywy wyjścia z Gryfowa Śląskiego kierunkiem wycieczki może być kładka łącząca dwa brzegi –  pomiędzy Wieżą, a Karłowicami. Wyruszając z rynku ulicą Partyzantów dojdziemy do niej w około 40 minut, po przebyciu nieco ponad 2 kilometrów. Idealny pomysł na krótki wypad wśród lasu i wody. Jest ona oznakowana jako żółty szlak turystyczny, a w 2022 roku przeszła remont, w celu ułatwienia ruchu pieszych i rowerzystów.

Położony na uboczu, w Wolbromowie – najmniejszej wsi powiatu lwóweckiego, kościół św. Jana Nepomucena to niewielka, urokliwa świątynia o prostej, jednonawowej bryle i drewnianym dachu zwieńczonym sygnaturką. Skromne wnętrze skrywa kamienną chrzcielnicę z XVI wieku i barokowy ołtarz.
W murze wokół kościoła zobaczyć można nagrobki rodu von Redern, a w ścianie świątyni — barokowe płyty nagrobne z piaskowca. Dawniej miejsce to otaczał cmentarz ewangelicki — dziś stanowi spokojny punkt na mapie sakralnych pamiątek regionu.

Parafia Matki Bożej Ostrobramskiej w Rząsinach. Ten kościół to przykład kameralnej i spokojnej architektury sakralnej, która nie epatuje przepychem, ale łączy historię z duchowym klimatem. Świetny przystanek dla osób chcących poczuć klimat lokalnych miejsc kultu i poznać skromne formy architektury religijnej w regionie. Kościół zachował fragmenty pierwotnej konstrukcji z XVIII w., co czyni go ciekawym przykładem adaptacji sakralnej architektury na potrzeby XIX-wiecznej społeczności lokalnej .

Zamek Podskale (niem. Talkenstein) to tajemnicze ruiny średniowiecznej warowni w Rząsinach, położone na skalistym grzbiecie 25 m ponad okolicą, w pobliżu drogi między Gryfowem a Lwowkiem Śląskim.

Budowę prawdopodobnie rozpoczęto końcem XIV lub początku XV wieku, przypisując rodzinie rycerskiej von Talkenberg – choć spekuluje się, że mogła istnieć już warownia książęca z czasów Henryka Brodatego. Pierwsza pewna wzmianka pochodzi z 1368 r., kiedy zamek przeszedł w ręce rodu Talkenbergów.

Podejmowano próby odbudowy (m.in. przez Krzysztofa Talkenberga w XVI w.), lecz ostatecznie zamek został opuszczony około 1530 r. i stopniowo rozebrany – jego kamienie wykorzystano m.in. do budowy dróg w XIX wieku.

Zamek Podskale to doskonały punkt dla miłośników historii i turystyki pieszej, którzy chcą zobaczyć scenariusz średniowiecznej fortecy bez tłumów i opłat. Surowy krajobraz ruin, dramatyczna przeszłość i panorama okolicy czynią to miejsce wyjątkowym przystankiem na mapie Dolnego Śląska.

W sercu wsi Rząsiny wznosi się renesansowo‑klasycystyczna rezydencja – Pałac Rząsiny, pierwotnie zbudowany w latach 1494–1499 dla rodu von Talkenberg, a następnie rozbudowany w stylu renesansowym około 1550 roku. W XVIII stuleciu świeżo nadany klasycystyczny wygląd nadawał mu reprezentacyjny charakter.

W pierwszej połowie XIX wieku majątek należał do feldmarszałka Hansa von Diebitsch‑Sabalkańskiego (Ivan Dybicz), co dodało mu militarnego znaczenia w dziejach regionu.

Najbardziej niezwykły rozdział w historii pałacu to okres II wojny światowej, kiedy jego wnętrza zamieniono w tajny instytut badawczy Luftwaffe, przeniesiony tu z Berlina – badano m.in. wpływ promieniowania i adaptację wzroku.

Po wojnie obiekt popadł w zaniedbanie, aż do roku 2007. Wtedy znalazł się w prywatnych rękach. Od 2019 r. prowadzona jest konsekwentna restauracja – częściowo udostępniany jest gościom, również z możliwością noclegu.

Lawenda na Uboczu to kameralna plantacja lawendy niedaleko Gryfowa Śląskiego, która łączy piękno polnych krajobrazów, aromaterapię i lokalny charakter. Miejsce idealne na wyciszenie, lub  jako tło do spektakularnych fotografii portretowych. Na miejscu można napić się kawy, ale również skorzystać z dobrodziejstw naturalnych wyrobów z lawendy. W małym sklepiku na miejscu można kupić: olejki eteryczne, woreczki zapachowe z lnu, wianki, poduszki relaksacyjne, sadzonki, a także dżemy i konfitury lawendowe — wytwarzane z jadalnych odmian roślin.

 Latem zapach, widoki i rustykalna atmosfera tworzą wyjątkową przestrzeń na wycieczkę.

Ten niewielki, ale pełen historii kościół to świetny przystanek dla turystów lubiących autentyczne zabytki sakralne, kameralne wnętrza i rustykalną architekturę. Otoczony murami z zabytkowymi elementami cmentarnymi, oferuje wyjątkowy spokój i atmosferę — niecodzienną perełkę Dolnego Śląska. Prace remontowe w latach 2004–2013 odkryły surowy kamień elewacji, wymieniono Emporę i sufit, a wnętrze otrzymało nową marmurową posadzkę

Jako ciekawostkę można potraktować fakt, że przykościelny cmentarz posłużył jako plener wydarzeń w hitowym serialu Netflix „Wzgórze Psów”.

Alpaki z Proszówki to miejsce, prowadzone przez gospodarzy z pasją, atrakcyjne z punktu widzenia turysty. Spacerowanie z uroczymi alpakami pośród górskich łąk, sesje zdjęciowe w bajkowym otoczeniu i możliwość zakupu naturalnych produktów z ich wyjątkowej wełny to atuty tego miejsca u podnóża Wzgórza św. Anny. Idealne dla rodzin, miłośników przyrody, fotografii i spokojnego czasu z pięknymi zwierzętami. W najbliższej okolicy znajduje się malowniczo położona kaplica oraz Zamek Gryf.

Kaplica św. Anny w Proszówce to kameralna budowla barokowa, która łączy malowniczy punkt widokowy, ślad papieskiej wędrówki i historyczne legendy. Perfekcyjne miejsce na spacer, zdjęcia i chwilę zadumy w sercu Pogórza Izerskiego.

Kaplica została ufundowana około 1657 roku przez hrabiego Krzysztofa Leopolda von Schaffgotscha, a poświęcona przez biskupa wrocławskiego w 1666 roku. Pierwotna kaplica drewniana spłonęła w 1779 roku, a istniejąca do dziś murowana konstrukcja została odbudowana w 1780 roku. Podczas wojny siedmioletniej była wartownią, wykorzystując wysokość wzgórza jako punkt obserwacyjny.

W 1956 roku odwiedził ją Karol Wojtyła – przyszły papież – co zapoczątkowało powstanie „szlaku papieskiego”; do dziś przy kaplicy stoi kamień z napisem: „Pilnujcie mi tych szlaków”.

 

Zamek Gryf to fascynujące miejsce dla miłośników średniowiecznych ruin, archeologicznych tajemnic i surowego romantyzmu.
Od około trzech lat trwają kompleksowe prace — obejmujące badania archeologiczne, zabezpieczenie konstrukcji oraz częściową odbudowę. Plan zakłada m.in. oszklenie fragmentów ruin, które posłużą jako punkt widokowy zachodniej części Dolnego Śląska
Choć teraz niedostępny (aktualnie trwa odbudowa), w przyszłości może stać się wyjątkową atrakcją.

Jednym z najbardziej zaskakujących odkryć dokonanych w trakcie prac archeologicznych była głęboka studnia zamkowa — długo uważana za płytką, okazała się sięgać powyżej 20 metrów. W trakcie prac w obrębie zamku odnaleziono liczne eksponaty z różnych epok, w tym broń, biżuterię, monety, ceramikę i pozostałości architektoniczne wystroju wnętrz.